Faras: nubijskie freski, które zachwyciły świat

cbi — Mon, 01 Jun 2026 17:49:01 +0000

Content

Otwarcie nowej galerii w Warszawie. Jedynej takiej w Europie
Galeria Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie
Świat Gier Planszowych
Obraz van Gogha w Polsce. Eksperci potwierdzili autentyczność dzieła

– Galeria Faras jest unikalna w Europie – mówi „Rz" Alfred Twardecki, kurator Zbiorów Sztuki Starożytnej i Wschodniochrześcijańskiej Muzeum Narodowego. – A na świecie jest jedną z dwóch, bo druga część zabytków średniowiecznej kultury chrześcijańskiej i sztuki nubijskiej znajduje się w muzeum w Chartumie. My mamy ponad 60 wspaniałych malowideł z VIII–XIV wieku, odkrytych i uratowanych przez ekipę polskich archeologów pod kierunkiem prof. Kazimierza Michałowskiego. Galeria Faras w warszawskim muzeum jest jedyną w Europie ekspozycją zabytków kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego. 67 przedstawień malarskich, a także wiele innych dzieł faraskich znajdujących się w muzeum stanowi dziś największy i najcenniejszy zespół zabytków archeologicznych pochodzących z wykopalisk prowadzonych za granicą, jaki kiedykolwiek udało się pozyskać do polskich zbiorów. Galeria Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie jest jedyną w Europie i wyjątkową w skali światowej ekspozycją zabytków kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego.

Otwarcie nowej galerii w Warszawie. Jedynej takiej w Europie

Prof. Michałowski to jeden z największych polskich uczonych i światowych archeologów XX w.
Tu stanie również makieta katedry umożliwiająca zapoznanie się z jej architekturą, a także topograficznym układem malowideł znajdujących się w muzealnych zbiorach.
Nawiązania do kanonu ikonografii maryjnej Kościoła wschodniego jest obecne w sztuce nubijskiej przez cały okres jej powstawania.
Zabezpieczone malowidła przymocowywano do stołu przypinając wystające paski merli pluskiewkami.

W okresie od VI do XIV wieku na terenach Nubii rozwijała się chrześcijańska architektura sakralna, zarówno w Nobadii oraz w Makurii. Ikonografia maryjna pojawia się w kulturze chrześcijańskiej od jej najwcześniejszego okresu. Uczelnia została powołana decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu 25 września 2008 r. Wykreowaniem tak nowatorskiego kierunku studiów udowadniamy, że charakteryzacja teatralno-filmowa oraz kostiumografia, to nie tylko techniczne rzemiosło, ale przede wszystkim dziedziny sztuki niosące ze sobą nieograniczone możliwości twórcze! Autorski pogram został opracowany przy udziale specjalistów, zawodowców z branży oraz artystów z wieloletnim dorobkiem w zakresie sztuki. Opcja dodawania komentarzy została wyłączona.

Galeria Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie

W kolekcji Faras znajduje się między innymi malowidło ścienne z połowy VIII wieku, przedstawiające św. Połowa z ocalonych podczas ekspedycji UNESCO malowideł (wykonanych na tynku techniką tempery) trafiła do Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie są eksponowane na wystawie stałej w Galerii Faras im. Oprócz malowideł, w Faras odnaleziono także elementy rzeźbiarskiej dekoracji architektonicznej, około 200 inskrypcji w językach greckim, koptyjskim i nubijskim, a także stele nagrobne i sprzęty liturgiczne. Oprócz tematów religijnych, takich jak narodziny Chrystusa, Golgota, postaci Madonn, świętych i aniołów na malowidłach przedstawiano także portrety i inskrypcje władców i 14 z biskupów nubijskich, w tym wielu nieznanych wcześniej nauce). Michałowskiego zinwentaryzował 169 malowideł, jednak niektóre zachowały się tylko śladowo. W ruinach katedry odkryto liczne ślady wcześniejszych zniszczeń i wielokrotnie powtarzanych przebudów.

Świat Gier Planszowych

Autorem nagrodzonych projektów jest Władysław Jurkow – reżyser filmowy, dziennikarz, autor filmów dokumentalnych i kurator wystaw sztuki współczesnej. Przestrzenny obraz Katedry faras3d w technice stereoskopowej 3D pozwala wejść do wnętrza świątyni, która pół wieku temu została zalana wodami Nilu. Zdobycze współczesnej techniki multimedialnej pozwoliły na niesamowite wyeksponowanie poszczególnych zabytków i ukazanie ich w aranżacjach przypominających pomieszczenia starożytnej katedry.

Obraz van Gogha w Polsce. Eksperci potwierdzili autentyczność dzieła

Przestrzeń wystawy imituje wnętrze świątyni – rozmieszczenie eksponatów przypomina ich położenie w faraskiej katedrze. Jedyne w swoim rodzaju okazy wskazują na różnorodność estetyki w obrębie chrześcijaństwa – malowidła ścienne znacząco się różnią od dzieł o tematyce religijnej, do których jesteśmy przyzwyczajeni. Odkrycie to jest uważane za jedno z najważniejszych polskich sukcesów w dziedzinie archeologii. Ściany świątyni zdobiły pochodzące z czasów między VIII a XIV wiekiem malowidła nawiązujące do religii chrześcijańskiej. XX wieku. Tekst ten, odnaleziony na nowo na początku XV wieku, warunkował percepcję renesansowych humanistów i blokował na kilka stuleci wszelkie poważne próby rozszyfrowania hieroglifów.

To trójwymiarowa prezentacja przedstawiana zwiedzającym w „Galerii Faras” – jedynej w Europie i wyjątkowej w skali światowej ekspozycji ukazująca zabytki kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego. Dzięki multimediom, dla których przeznaczona została specjalna przestrzeń, zwiedzający mogą zapoznać się z dziejami Nubii chrześcijańskiej, architekturą, malowidłami katedry, a także z ich ciekawą ikonografią. Dzięki wysiłkowi konserwatorów z Muzeum Narodowego w Warszawie, którym pomagali wszyscy członkowie ekipy, ze ścian faraskiej katedry udało się zdjąć większość malowideł. Dzięki przestrzennemu obrazowi katedry w technice stereoskopowej 3D można wejść do wnętrza świątyni, która pół wieku temu została zalana wodami Nilu.

Malowidło znajdowało się w północnej nawie miejscowego kościoła. Zachowany fragment malowidła – zaplecka tronu oraz legenda określająca przedstawioną postać – znajduje się w Narodowym Muzeum Sudanu w Chartumie. XX wieku pod patronatem UNESCO (tzw. Kampanii Nubijskiej lub Akcji Nubijskiej) podczas prac prowadzonych w Faras. Święta Anna – nubijskie malowidło ścienne datowane na okres od VIII do I połowy IX wieku, wykonane temperą na tynku mułowym w technice al secco. Roku życia – 1 złulgowy – 10 złnormalny – 20 złBilety upoważniają do zwiedzenia także pozostałych galerii stałych MNW. Zajrzą do wnętrza katedry i dokładnie przyjrzą się malowidłom.

Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla Fundatorów Nowej Galerii Faras

Naszym gościem była prof. Joanna Sosnowska – historyczka sztuki, profesor w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, autorka m.in. Dzięki pracy członków misji zdjęto ze ścian katedry ponad 110 malowideł, a w rezultacie podziału znalezisk, które przypadły Sudanowi i Polsce – 67 trafiło do Muzeum Narodowego w Warszawie. Taka interpretacja malowideł wpisuje się też w cały program ikonograficzny katedry. Dokonane wtedy odkrycie katedry wraz zespołem ponad 150 unikatowych malowideł dało początek studiom, które są polską domeną do dziś.